Muốn lấy mầm của khoai tây đem trồng thì làm thế nào để đánh thức chồi khoai tây

Bạn có biết có khoảng 5.000 giống khoai tây trên toàn thế giới và mỗi năm trong chế độ ăn uống của bạn có trung bình 33 kg khoai tây không. Vậy sao chúng ta không thử trổ tài chăm bón khéo léo của “thợ làm vườn tại gia” bằng cách trồng khoai tây tại nhà nhỉ?

  • Bí ngô mini - ý tưởng tuyệt vời cho khu vườn nhỏ trong nhà phố
  • Tự trồng dưa chuột tại nhà: làm đẹp và làm xanh không gian sống
  • Bà nội trợ mê mẩn với cà rốt mini trồng trong nhà phố

Cây khoai tây là cây lưu niên thân thảo phát triển khoảng 60 cm chiều cao, cây chết sau khi ra hoa. Khoai tây được xếp vào nhóm cây vụ đông ưa lạnh. Loại cây này vừa dễ trồng, ít công chăm sóc, thích nghi với nhiều loại khí hậu lại phát triển rất dễ dàng trong những không gian nhỏ như các loại chậu, thùng. Hơn nữa, bạn có thể biến chế biến vô số món ăn tuyệt vời với khoai tây như salad, khoai tây chiên, soup.


Các bước thực hiện:


Chuẩn bị:


-Đất trồng: Chọn loại đất tơi xốp, đất cát pha, đất thịt nhẹ, đất phù sa, thoát nước và giữ ẩm tốt.


-Củ giống hoặc hạt giống: Củ giống phải có khối lượng ít nhất 50gram trở lên, đường kính củ >4,5cm. Khoai tây có thể trồng nguyên cả củ hoặc trồng bằng miếng bổ, nhiều nơi bà con nông dân trồng khoai tây bằng miếng bổ để tiết kiệm củ giống, giảm chi phí đầu tư ban đầu.


Theo cách làm đơn giản truyền thống thì sau khi bổ cần chấm xi măng khô để củ giống không bị thối nếu sau khi trồng gặp mưa. Củ khoai tây cần điều kiện bảo quản cao, nó dễ bị nấm mốc khiến thối củ. Ngược lại, hạt khoai tây có thể lưu trữ trong nhiều năm mà không bị hỏng. Vậy nên nếu bạn không phải là nông dân thực thụ thì hãy trồng bằng hạt hoặc cả củ nhé.



Củ giống khoai tây.


-Chậu trồng: Chậu, xô hoặc thùng sơn.


-Khoai tây cần một nơi đủ ánh sáng, thoáng mát với đất trồng giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt, độ ẩm thích hợp.


Giai đoạn 1: Thúc củ lên mầm


Bạn đặt các củ khoai tây giống vào một chiếc khay, để ở nơi thoáng mát tạo điều kiện cho chúng nảy mầm. Nếu muốn cây nẩy mầm nhanh bạn nhớ lưu ý là nơi đặt chúng phải thoáng mát, hoặc bạn có thể vùi trong cát ẩm để kích thích quá trình nảy mầm nhanh. Khi củ nảy mầm được khoảng từ 2-3cm thì bạn có thể đem đi trồng.


Bạn lưu ý giai đoạn này tuyệt đối không được tưới nước lên khoai. Khi đặt củ tránh đặt trực tiếp vào phân, nhất là phân hóa học vì như vậy củ bị chết xót vì phân. Khi khoai lên mầm hơi nhú là có thể trồng ngay được không cần mầm mọc dài mới đem đi trồng nhé.



Củ nẩy mầm.


Giai đoạn 2: Trồng khoai tây vào chậu


Với các loại chậu làm từ xô hoặc vỏ thùng sơn bạn cần tạo các lỗ thoát nước cho chậu trước khi trồng cây. Khi mầm được 2- 3 cm bạn đem trồng vào chậu bằng cách vùi sâu củ khoai tây giống vào đất từ 10 – 15cm và phủ một lớp đất khoảng 2 – 3 cm kín các mầm cây. Tạo khoảng cách rộng rãi để cây phát triển được thoải mái. Khoảng cách với củ bình thường là 1m2 trồng 5-6 củ, cách nhau 25-30 cm.



Cây khoai tây khi nảy mầm khoảng10-15cm.


Giai đoạn này bạn cần lưu ý giữ cho đất đủ ẩm thì sau khi trồng 10 - 15 ngày khoai tây sẽ mọc đều.


Giai đoạn 3: Chăm sóc


Khi cây khoai tây lớn, um tùm lá và phát triển củ cần nhiều nước để tạo ra một vụ thu hoạch tốt. Bạn nên tưới nước cho các chậu khoai tây thường xuyên và không bao giờ để chúng bị khô. Khí hậu mát mẻ và ẩm ướt là điều kiện đủ cho rễ cây hút nước từ đất để tạo thành tinh bột trong củ.


Giai đoạn 4: Trưởng thành và thu hoạch


Khi cây đã trưởng thành cao khoảng 50-60cm, bạn thêm phân hữu cơ xung quanh các cây trong chậu để thúc đẩy cây hình thành nhiều củ hơn và có sức chống trọi với sương và lạnh.


Cây trưởng thành có ra hoa và quả. Thời điểm cây ra hoa là chúng đã sẵn sàng để bạn thu hoạch hoặc khi thấy lá vàng, cây rạc dần là có thể thu hoạch được nhé. Hoa khoai Tây có màu trắng, hồng, đỏ, xanh, hoặc màu tím, nhụy hoa màu vàng. Khoai tây được thụ phấn chủ yếu bởi côn trùng, ong vò vẽ mang phấn hoa từ cây này đến cây khác. Sau khi khoai tây ra hoa, một số giống cho ra quả màu xanh lá cây giống màu xanh trái cây cà chua anh đào, có thể chứa 300 hạt. Quả khoai tây có chứa một lượng lớn các chất độc alkaloid, solanine nên không dùng để ăn được nhé.


Vụ khoai tây sớm thường cho thu hoạch vào đầu mùa hè. Trước khi thu hoạch, bạn có thể cào một ít đất để xem củ khoai đã đủ lớn hay chưa. Chính vụ sẽ sẵn sàng thu hoạch vào giữa mùa hè và trái vụ thu hoạch bắt đầu từ cuối mùa hè sang mùa thu.


Giờ thì thu hoạch nào, bạn chỉ cần đổ toàn bộ đất trong thùng ra và gom nhặt thành quả của mình thôi. Lưu ý nhỏ trước khi thu hoạch khoảng 2 tuần bạn không tưới nước để cho đất khô ráo nhé.




Thu hoạch khoai tây.


Bạn đã mê chưa nào, cùng tự trồng khoai tây theo phong cách của riêng mình nhé! Ngoài ra cây khoai tây xanh lá, nó cũng góp phần làm đẹp cho khu vườn tại gia của bạn.



- Củ giống là yếu tố quan trọng quyết định đến năng suất và chất lượng khoai tây thương phẩm. Phương pháp trồng khoai tây truyền thống và phổ biến ở hầu khắp các nơi là trồng bằng củ.

- Mỗi loai giống khoai tây khác nhau cho năng suất và chất lượng không giống nhau. Tuy nhiên cùng một giống khoai tây nhưng trồng ở các vùng sinh thái khác nhau sẽ cho năng suất thậm chí chất lượng khác nhau, chỉ có vùng sinh thái thích hợp thì sẽ cho năng suất và chất lượng cao nhất.

- Căn cứ vào tình hình cụ thể về điều kiện khí hậu thời tiết, tính chất đất đai và tập quán canh tác của địa phương mà lựa chọn giống khoai tây cho phù hợp, để lựa chọn được đúng giống khoai tây mong muốn.

1.2. Xác định lượng giống

- Xác định lượng củ giống để trồng là một biện pháp tính toán lượng củ giống nhằm đáp ứng yêu cầu của sản xuất tránh trường hợp thừa hoặc thiếu giống vì vậy trong sản xuất nhất thiết phải tính toán lượng giống để trồng.

- Lượng giống cần dùng để trồng/đơn vị diện tích phụ thuộc vào các yếu tố:

+ Kích thước của củ giống sử dụng;

+ Thời vụ trồng;

· + Mật độ, khoảng cách trồng

- Kích thước củ giống được phân loại theo khối lượng. Dựa vào khối lượng của củ mà chia làm 3 loại:

+ Củ nhỏ: là những củ có khối lượng dưới 25 gam/củ.

+ Củ trung bình: khối lượng củ từ 25 - 40 gam

+ Củ to: khối lượng củ trên 40 gam.

1.2.1. Củ loại nhỏ

- Với củ giống cỡ nhỏ [hình 3.1.1]

Lượng giống cần từ 55 - 60 kg củ giống/sào Bắc bộ [tức khoảng 1540 - 1680kg/ha].

- Loại củ này khi trồng không bổ mà trồng nguyên củ nên lượng giống thường tốn nhưng khi trồng gặp mưa hoặc quá ẩm thì củ thường ít bị thối hơn củ bổ miếng.

Củ khoai tây loại nhỏ

1.2.2. Củ loại trung bình

- Củ trung bình [hình 3.1.2] nên trồng cả củ. Tuy nhiên trong trường hợp khan hiếm giống thì loại củ này cũng có thể bổ làm đôi để tăng hệ số nhân giống.

Cần chú ý: Chỉ bổ những củ có đường kính trên 45mm và khối lượng miếng cắt không nhỏ quá 25gam.

- Khối lượng giống cần dùng đối với loại củ trung bình từ 35 - 40 kg củ giống/sào Bắc bộ [tức khoảng 980 – 1100kg/ha].

Củ khoai tây loại trung bình

1.2.3. Củ loại to

- Củ to [hình 3.1.3] có thể bổ đôi, thậm chí bổ thành 3 mảnh.

- Với loại củ to và sử dụng phương pháp bổ củ thì lượng giống cần từ 30-35 kg/sào Bắc bộ [tức khoảng 840 - 980kg/ha].

+ Củ giống to, cỡ đường kính củ trên 45mm tương đương trên 50 gam, nên bổ củ thành hai miếng để tiết kiệm giống.

+ Trồng bằng củ giống to sẽ có năng suất cao hơn so với trồng bằng củ giống có kích thước nhỏ, nhưng tốn giống, chi phí sản xuất lại cao.

+ Khi sử dụng củ có kích thước to để bổ thì nguyên tắc cắt mỗi mẫu giống phải có 1 mầm khỏe, khối lượng miếng cắt không nhỏ hơn 25 gam.

Củ khoai tây loại to

- Bên cạnh yếu tố kích thước củ thì thời vụ trồng khác nhau cũng yêu cầu cần lượng giống khác nhau:

+ Ví dụ trong vụ đông sớm do điều kiện nhiệt độ, ẩm độ cao thuận lợi cho cây sinh trưởng thân lá nhưng không thuận lợi cho củ hình thành và phình to. Vì vậy vụ này năng suất khoai tây thường không cao để đảm bảo sản lượng thì cần trồng với mật độ dày hợp lý, nên lượng giống thường cần từ 40-45 kg giống/sào Bắc bộ.

+ Ngược lại vụ đông chính vụ gặp điều kiện khí hậu thuận lợi cho quá trình hình thành và lớn lên của củ nên năng suất thương cao nên mật độ vụ này thường trồng thưa hơn và lượng củ giống cần ít hơn cụ thể chỉ cần 35 -40 kg/sào Bắc bộ

1.3. Kiểm tra củ giống trước khi trồng

* Việc kiểm tra chất lượng củ giống trước khi trồng là việc làm hết sức cần thiết và quyết định đến năng suất củ khoai tây. Kiểm tra củ giống trước khi trồng cần tiến hành với các công việc sau:

- Tính toán được lượng giống cần có để trồng cho diện tích nhất định. Nếu không đủ cần có kế hoạch mua bổ sung thêm giống. Ngược lại nếu thừa có kế hoạch tiêu thu bớt để tránh lãng phí về giống. Tuy nhiên khi tính toán lượng giống để trồng cần dựa trên khối lượng và kích thước củ giống.

- Phân loại củ giống theo kích thước để từ đó tính toán lượng giống cần trồng cho diện tích đã định trước. Mặt khác còn có phương án lựa chọn có nên bổ hay không cần bổ củ giống.

- Loại bỏ những củ không đủ tiêu chuẩn làm củ giống:

+ Củ bị dập nát, khuyết vỡ;

+ Củ bị héo, mất nước [nhăn nheo, mềm];

+ Củ bị bệnh hại [bệnh thối khô, thối ướt;

+Củ bị sâu hại [rệp]

Củ giống bị thối hỏng không được sử dụng làm giống

- Đó là những củ kém chất lượng hoặc đã tiềm ẩn các nấm bệnh khi đem trồng thì sẽ lây lan bệnh sang củ nguyên vẹn.

- Chỉ chọn lấy những củ có đặc điểm:

+ Củ nguyên vẹn;

+ Vỏ củ căng đều, vỏ sáng màu, màu sắc đồng đều;

+ Không có sâu bệnh.

+ Kiểm tra tỷ lệ mọc mầm

+ Lấy mẫu: 100 củ, chọn đếm củ đã mọc mầm

+ Tính tỷ lệ mọc mầm [%]

- Trên cơ sở phân loại củ đã mọc mầm và chưa mọc mầm để quyết định hướng giải quyết:

+ Củ giống đã mọc mầm thì đem trồng ngay

+ Củ chưa mọc mầm, phải đem ủ cho đến khi mọc mầm thì mới đem trồng ra ruộng sản xuất.

- Đối với củ giống bảo quản trong kho lạnh phần lớn chưa mọc mầm. Trường hợp này cần phải ủ cho mọc mầm mới đem trồng.

- Nếu không thời gian củ giống nằm lại trong đất lâu dẫn đến nhiều rủi ro như: mối mọt, kiến hoặc nấm bệnh gây hại dẫn đến củ giống bị thối không mọc mầm được.

* Kiểm tra tuổi sinh lý của củ giống:

- Kiểm tra đánh giá tình trạng sinh lý của củ. Đặc diểm này có ảnh hưởng đến năng suất của khoai tây. Vì thế khi trồng cần chú ý đến tuổi sinh lý của củ giống trước khi trồng. Khi phân loại theo trạng thái sinh lý phân chia các mức độ:

+ Củ giống đang ngủ nghỉ: là củ chưa có mầm. Nếu được trồng sẽ không mọc mầm. Loại củ này cần qua một thời gian ngủ, hoặc nếu trồng ngay cần xử lý phá ngủ.

+ Củ quá trẻ sinh lý: là những củ mới nhú mầm hoặc mới có một mầm đỉnh.

Củ khoai tây quá trẻ sinh lý

Nếu đem trồng những loại củ này mầm sẽ mọc chậm, không đều, kéo dài thời gian sinh trưởng, củ to nhưng số lượng củ ít, năng suất thấp.

+ Củ giống trẻ sinh lý là những củ có 2 - 4 mầm, mầm có độ dài 0,2 - 2,0 cm, vỏ củ còn căng, mầm khoẻ [hình 3.1.6]. Trồng củ giống trẻ sinh lý cây sẽ mọc nhanh, phát triển tốt, củ to đều và năng suất cao. Khi chọn củ giống cần chọn những loại củ trẻ sinh lý sẽ cho năng suất và chất lượng cao.

Củ khoai tây giống trẻ sinh lý

- Khoai tây bảo quản trong kho lạnh đảm bảo tuổi sinh lý trẻ, mặt khác hạn chế được sâu bệnh xâm nhập trong quá trình bảo quản.

- Khi mang trồng ngoài ruộng sản xuất cây sinh trưởng phát triển khỏe cho năng suất cao, giản được sâu bệnh, giảm chi phí về thuốc bảo vệ thực vật.

- Để có được củ giống trẻ sinh lý biện pháp hiệu quả hiện nay là bảo quản củ giống bằng kho lạnh.

+ Củ giống già sinh lý là củ có nhiều mầm, mầm dài và yếu, vỏ củ nhăn nheo. Nếu trồng loại củ này cây sẽ mọc nhanh và nhiều cây con nhưng cây phát triển không đều, cây còi cọc, củ nhỏ, năng suất thấp.

Củ khoai tây già sinh lý

- Bảo quản giống khoai tây trên các giàn tự tạo tận dụng có thể làm bằng tre, nứa hoặc gỗ của các hộ gia đình theo phương pháp truyền thống. Do thời gian bảo quản từ 8 -10 tháng nên những củ giống sẽ già sinh lý.

- Chính vì lý do trên khi chọn củ giống để trồng không nên chọn những loại củ già sinh lý để trồng.

2. Bẻ mầm và ủ mầm

2.1. Bẻ mầm

- Một số củ giống thường mọc ít mầm, chỉ có một mầm đỉnh. Nếu đem trồng sẽ mọc ít cây, thường có 1 - 2 cây/khóm. Như vậy củ sẽ to nhưng ít củ.

- Bẻ mầm là một biện pháp kỹ thuật nhằm kích thích cho các mầm nhỏ phát triển mạnh hơn để tạo thành cây khi trồng.

- Bẻ mầm thường áp dụng đối với những củ giống mọc ít mầm. Đối với những củ giống này cần phải bẻ mầm trước khi trồng 5 - 7 ngày, kèm theo các biện pháp nhằm kích kích mầm phát triển.

* Cách tiến hành:

- Dùng dao sắc hoặc tay bẻ mầm cao trên 2mm, tránh để tổn thương hoặc bị gãy các mầm mới nhú bên cạnh.

Bẻ mầm khoai tây bằng tay

- Chỉ bẻ mầm đỉnh [mầm mọc dài trên 2mm]

- Những củ có kích thước nhỏ không nên bẻ mầm mà biện pháp bẻ mầm áp dụng đối với cỡ củ trung bình trở lên có hiệu quả rõ rệt.

- Ủ mầm: rải củ giống thành lớp mỏng 3 – 5cm ở nơi mát, thoáng. Dùng rơm rạ sạch, ẩm hoặc bao tải che phủ lên củ giống.

- Sau 5 - 7 ngày sẽ có 3 – 4 mầm mới mọc lên lúc đó đem trồng sẽ cho nhiều củ.

2.2. Ủ mầm

- Trong trường hợp giống khoai tây bảo quản kho lạnh. Thời gian đầu mới mở kho củ giống chưa này mầm.

- Cần ủ cho củ giống mọc mầm rồi mới trồng lúc đó sẽ đảm bảo tỷ lệ này mầm cao. Các bước tiến hành như sau:

* Bước 1:

- Xếp 1 lớp khoai tây xuống nền gạch hoặc nền xi măng [hình 3.1.9].

- Tránh nơi ẩm ướt, thoáng mát và tránh ánh sáng trực xạ chiếu vào củ giống.

Xếp khoai tây trên nền gạch

* Bước 2:

- Dùng vải [tận dụng những mảnh vải là quần áo cũ đã bỏ]

Phủ vải lên trên bề mặt củ khoai giống

- Nhúng nước sạch ướt đều, rồi vắt kiệt nước [Khi vắt nước không chảy ra được].

- Phủ lên trên bề mặt khoai tây nhằm mục đích giữ ẩm giúp cho củ nhanh mọc mầm thuận lợi.

Chú ý:

-  Không để vải quá ẩm sẽ làm củ giống bị thối.

- Thời gian ủ mầm thông thường từ 3 -4 ngày

* Bước 3: Kiểm tra củ giống sau khi ủ.

- Sau 3 -5 ngày ủ mầm kiểm tra nếu thấy mầm nhú trắng thì bỏ lớp che phủ trên bề mặt ra để thoáng và mang đem trồng ngay được.

- Ngược lại khi kiểm tra nếu thấy củ giống chưa mọc mầm dùng vải ẩm tiếp tục ủ tiếp cho đến khi củ giống nhú mầm trắng thì không ủ nữa và đem ra trồng được ngay.

Chú ý:

- Trong trường hợp mầm chưa nhú thì kiểm tra xem vải phủ trên đống khoai nếu thấy khô thì tiếp tục làm ẩm rồi mới ủ tiếp.

- Không để lớp vải phủ trên bề mặt đống khoai bị khô quá dẫn đến mầm khó mọc

3. Xử lý phá ngủ giống khoai tây

3.1. Các yếu tố chi phối đến khả năng mọc mầm của củ giống

* Cấu tạo của lớp vỏ củ khoai tây

- Lớp vỏ củ hình thành tầng bần bao quanh củ. Lớp vỏ này thường bền vững về mặt cơ học khó thấm nước, thấm khí. Vì thế gây cản trở đến khả năng hút nước, oxy vào củ. Nên làm cho quá trình mọc mầm không xảy ra được.

* Tỷ lệ chất kìm hãm mọc mầm và tỷ lệ chất kích thích mọc mầm

- Trong củ khoai tây có tỷ lệ chất kìm hãm sự mọc mầm và chất kích thích sự mọc mầm.

- Nếu tỷ lệ chất kìm hãm mọc mầm cao thì củ khoai tây không thể mọc mầm được và ngược lại nếu tỷ lệ chất kìm hãm thấp thì củ khoai tây sẽ mọc mầm.

- Trong quá trình bảo quản hàm lượng các chất ức chế giảm dần thay vào đó là hàm lượng chất kích thích mọc mầm tăng lên. Vì thế đã làm cho củ mọc mầm.

3.2. Phương pháp xử lý phá ngủ nghỉ

- Do củ khoai tây có đặc tính ngủ nghỉ nên khi củ chín thì bắt đầu bước vào thời kỳ ngủ nghỉ ở thời kỳ này mặc dù thoả mãn các điều kiện nhưng củ vẫn không mọc mầm.

- Để có lượng khoai tây giống để trồng cần phải xử lý phá ngủ cho củ khoai tây. Có nhiều biện pháp phá ngủ

3.2.1. Biện pháp cơ giới

- Chà sát lớp vỏ củ khoai tây cho mỏng. Biện pháp dễ thực hiện nhưng hiệu quả thấp.

- Tuy nhiên biện pháp cơ giới hiệu quả không cao thường làm cho củ giống dễ bịđập nát, thối nên ít được áp dụng trong sản xuất. Biện pháp này tiến hành như sau:

* Bước 1:

- Xếp 1 lớp khoai tây xuống nền gạch hoặc nền xi năng, tránh nơi ẩm ướt, thoáng mát và tránh ánh sáng trực xạ chiếu vào củ giống [hình 3.1.11].

Xếp củ giống thành lớp mỏng trên sàn

* Bước 2:

- Dùng tay hoặc dụng cụ bằng gỗ lăn trên bề mặt củ khoai tây nhằm mục đích làm cho lớp vỏ mỏng ra.

- Tuy nhiên trong quá trình làm như vậy không tránh khỏi củ bị xây xát, dập nát. Chính vì thế dễ bị thối, hư hỏng, giảm chất lượng củ giống.

3.2.2. Biện pháp hoá học

- Đây là biện pháp đang được sử dụng rộng rãi cách tiến hành như sau: * Bước 1: Tương tự như bước 1 của biện pháp cơ giới

* Bước 2: Chuẩn bị nguyên vật liệu để xử lý.

- Chuẩn bị dụng cụ: Ống đong, bình định mức.

+ Gibberillin và thioure dạng tinh thể.

+ Củ giống khoai tây cần xử lý.

* Bước 3: Pha hoá chất xử lý phá ngủ nghỉ.

- Nồng độ dùng xử lý rất thấp [tính theo ppm]. Vì vậy nên pha từ dung dịch có nồng độ cao hơn [gọi là dung dịch mẹ]:

+ Tính toán lượng dung dịch mẹ cần để pha dung dịch xử lý. Ví dụ dung dịch mẹ có nồng độ 0,5%, để có dung dịch xử lý với nồng độ 5 ppm ta cần 1ml dung dịch mẹ pha trong 1 lít nước

+ Dùng bơm tiêm hút 1 ml dung dịch mẹ nêu trên pha vào 1 lít nước sạch sẽ được dung dịch xử lý nồng độ 5 ppm.

- Nếu muốn pha với nồng độ 10 ppm, hút 2 ml dung dịch mẹ, còn lượng nước sạch vẫn giữ nguyên

* Bước 4: Phun dung dịch để xử lý phá ngủ nghỉ khoai tây giống.

- Phun hỗn hợp 2 dung dịch trên bề mặt đống khoai tây sao cho ướt đều.

- Sau 10 -15 phút lại phun một lần. Sau mỗi lần phun lại dùng tay lăn nhẹ để lật củ khoai nhằm ướt đều cả mặt trên và mặt dướu củ khoai. Số lần phun từ 3 - 4 lần là hết lượng dung dịch pha trên.

- Lượng dùng: cứ 100 kg khoai tây cần phá ngủ nghỉ thì cần 1mg Gibberellin và 1 gam thioure. Khi hết lượng hỗn hợp Gibberellin và thioure thì đào hầm. Kích thước của hầm phụ thuộc vào số lượng khoai giống cần xử lý.

* Bước 5: Ủ mầm

- Đào hầm để ủ: tuỳ theo khối lượng củ nhiều hay ít mà quyết định kích thước hầm ủ.

Cần chú ý: kích thước hầm ủ sao cho khi đặt các bao chứa củ giống vào thì  thể tích hầm còn trống khoảng 1/4 - 1/3 thể tích.

+ Xếp các bao [hay rổ, sọt đựng củ giống vào hầm ủ.

+ Che kín hầm ủ bằng nilon

- Trước khi đem che kín hầm cần đặt đĩa chứa khoảng 10 – 15 ml Etylen clohydrin nồng độ 0,6 -1,2% trên bề mặt đống khoai tây trong hầm ủ. Sau thời gian 3 – 5 ngày mầm khoai sẽ mọc.

* Bước 6: Kiểm tra sau khi ủ hầm

- Sau 3 -5 ngày mở lắp đậy của ầm ủ khoai tây ra nếu mầm đã nhú trắng thì đem trồng được.

- Khi kiểm tra nếu vẫn chưa thấy nhú mầm thì lại đậy lắp hầm lại và ủ tiếp từ 1 -2 ngày nữa.

3.3.3. Biện pháp dùng urê

- Dùng urê tốt nhất dùng urê dạng tinh khiết nồng độ từ 0,5 - l%. Để được nồng độ 0,5 – 1% ta làm như sau

+ Hòa tan 5-l0g urê trong 1 lít nước sạch để được nồng độ từ 0,5 – 1%.

+ Ngâm củ khoai tây giống vào dung dịch vừa pha được trong thời gian từ 4 - 5 giờ.

+ Vớt củ khoai tây giống ra để ở nơi thoáng mát hoặc vùi vào cát ẩm.

+ Trong thời gian xử lý từ 5 - 7 ngày khoai tây sẽ nẩy mầm.

4. Xử lý diệt mầm mống sâu bệnh hại trên củ giống

4.1. Đặc điểm nguồn bệnh tồn tại trên củ giống

- Cây khoai tây bị nhiều loại sâu bệnh hại. Các loại bệnh do các vi sinh vật [VSV] gây ra.

- Nguồn VSV gây bệnh tồn tại trên các tàn dư cây bệnh trong đất và gây hại ở các bộ phận của cây nằm dưới mặt đất. Chúng tồn tại trong đất qua một thời gian dài khi không có mặt ký chủ, và nguồn bệnh trong đất tăng dần qua vài năm [chu kỳ mùa vụ].

- Củ khoai tây là bộ phận sử dụng làm thực phẩm đồng thời nó cũng là bộ phận làm giống cho vụ sau. Đối với một số loại sâu bệnh hại như: rệp hại khoai tây, bệnh do vi rut, bệnh do nấm và bệnh do vi khuẩn vv... thì củ là nơi tồn tại mầm mống sâu bệnh. Mầm mống sâu bệnh này sẽ phát triển, gây hại khi củ giống được trồng.

- Đối với rệp hại khoai tây có các loại như: rệp sáp, rệp đào.... gây hại trên thân, lá và di chuyển xuống củ gây hại và đẻ trứng trên vỏ củ ngay ở ngoài đồng ruộng.

- Khi thu hoạch củ giống nhất là trong thời gian bảo quản thì nguồn trứng rệp vẫn tồn tại trên vỏ củ giống. Đến vụ sau đem trồng thì nguồn trứng này sẽ nở thành rệp con và gây hại.

- Bệnh hại khoai tây gây hại trên các bộ phận thân, lá và củ. Tuy nhiên mức độ và vị trí gây hại khác nhau đối với từng loại.

Ví dụ: Bệnh do nấm gây ra như: Bệnh mốc sương tồn tại trên thân, lá và lan xuống củ ở giai đoạn sắp thu hoạch.

- Bênh vi rut gây bệnh xoăn lá như: Virut X nguồn bệnh tồn tại ở trên tất cả các bộ phận của cây như thân, lá, củ, bên trong các tế bào và mô.

- Những bệnh này do một số tác nhân gây bệnh phổ biến, bao gồm nấm, vi khuẩn, vi rut gây bệnh và tuyến trùng ký sinh thực vật. Những tác nhân gây bệnh có những đặc tính chính sau:

- Chúng đều có phổ ký chủ rộng và có thể lan truyền theo:

+ Nước tưới

+ Đất do động vật và người mang từ ruộng bị bệnh đi các nơi khác.

+ Củ giống hoặc cây giống vụ trước bị bệnh.

+ Chúng thường không phân tán nhờ gió.

+Vi khuẩn gây bệnh héo cũng có thể tồn tại trong củ giống.

4. Xử lý diệt mầm mống sâu bệnh hại trên củ giống

- Mầm mốmg sâu bệnh bao gồm các loại sâu và VSV gây bệnh tồn tại trên hoặc trong củ khoai tây

- Với thời gian bảo quản dài [6 -10 tháng], trong điều kiện củ khoai tây là bộ phận giàu dinh dưỡng thì đây là môi trường thuận lợi để sâu bệnh tồn tại, ẩn nấp khi có điều kiẹn thuận lợi sẽ phát sinh gây hại.

- Chính vì vậy biện pháp xử lý nhằm hạn chế nguồn sâu, VSV gây bệnh cho cây vụ sau là việc làm hết sức quan trọng.

- Trước khi trồng cần xử lý củ giống. Phương pháp phổ biến và có hiệu quả nhất là sử dụng thuốc hoá học.

- Các loại thuốc BVTV nhìn chung là những chất độ nên khi sử dụng cần chú ý để đảm bảo sức khoẻ cho người sử dụng và bảo vệ môi trường, tránh ô nhiễm.

- Để tiến hành xử lý củ giống bằng thốc BVTV cần thực hiện các bước công việc với hướng dẫn sau:

* Bước 1: Lựa chọn các thuốc xử lý

- Tuỳ theo kết quả xem xét về sâu bệnh tồn tại trên củ để chọn loại thuốc BVTV phù hợp để xử lý.

+ Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại thuốc bảo vệ thực vật [BVTV], bao gồm thuốc trừ sâu, thuốc trừ bệnh. Trong khuôn khổ giáo trình này chúng tôi xin giới thiệu một số thuốc đại diện. Ví dụ:

+ Thuốc trừ rệp như: Bemab, Bassa....... 

Một số loại thuốc trừ rệp - Thuốc trừ nấm

* Bước 2: Chuẩn bị dụng cụ, vật liệu để xử lý

- Chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ và vật liệu sau:

+ Ống đong, bình định mức.

+ Thuốc xử lý [như đã giới thiệu ở phần trên]

+ Củ giống khoai tây.

* Bước 3: Pha hoá chất xử lý

- Đổ thuốc cần xử lý vào xô, chậu hoặc thùng.

- Lấy ống đong lượng nước sạch theo liều lượng chỉ dẫn trên nhãn thuốc.

- Chuẩn nồng độ theo hướng dẫn ghi trên nhãn thuốc.

Pha hóa chất xử lý

* Bước 4: Xử lý củ giống

- Đổ củ giống vào thùng đựng hoá chất đã pha

- Thời gian xử lý 15 -20 phút

Xử lý củ giống

* Bước 5: Vớt củ giống ra khỏi dung dịch xử lý, để cho ráo vỏ. Sau đó mới thực hiện các biện pháp kỹ thuật tiếp theo tuỳ thuộc vào yêu cầu của sản xuất.

5. Cắt [bổ] củ giống và xử lý vết cắt

- Cắt [bổ] củ giống là biện pháp nhằm nâng cao hệ số nhân giống, tiết kiệm lượng giống, giảm chi phí sản xuất.

- Khi bổ củ giống sẽ có vết thương cơ giới nên đã tạo điều kiện cho các vi sinh vất gây bệnh nhất là các loại nấm xâm nhập vào củ giống thông qua vết thương tạo ra khi cắt củ giống. Đây là con đường nhiễm bệnh cho củ giống khoai tây.

- Có hai phương pháp cắt [bổ] củ giống:

+ Phương pháp cắt rời

+ Phương pháp cắt dính

* Phương pháp cắt rời

- Bước 1:

+ Chọn những củ giống có từ 3 mầm trở lên và đường kính trên 45mm và khối lượng từ 50 gam.

+ Miếng cắt [bổ] không được nhỏ dưới 25 gam và trên mỗi miếng bổ phải có ít nhất 2 -3 mầm.

+ Sau khi cắt [bổ] tách rời 2 miếng cắt [bổ] không để dính nhau.

Bổ dọc củ khoai tây giống

* Bước 2:

- Sử dụng dao sắc, mỏng nên dùng dao inox để bổ.

- Không dùng dao lưỡi dày, lưỡi mẻ và bị han, gỉ.

Dùng dao sắc để bổ giống củ khoai tây

* Bước 3

- Dùng dao bổ dọc củ khoai sao cho mỗi miếng bổ có ít nhất từ 1 - 2 mầm. Chú ý dao bổ củ giống phải sắt để vết cắt không bị dập nát hoặc bị xước gây tổn thương cho củ giống 

Bổ dọc củ giống khoai tây

* Bước 4: Xử lý dao cắt

- Sau mỗi lần cắt nhất thiết phải xử lý lại dao cắt để tránh lây nan bệnh từ củ bị bệnh sang củ sạch bệnh.

- Xử lý dao cắt [bổ] có thể bằng cồn công nghiệp [hình 3.1.19 a]

Xử lý bằng lửa đèn cồn hoặc nước sôi 1000C [hình 3.1.19 b]

a. Xử lý dao cắt bằng cồn - b. Xử lý dao cắt bằng nước sôi

* Bước 5: Xử lý vết bổ

- Thông thường hiện nay xử lý vết cắt [bổ] chủ yếu bằng xi măng hoặc tro bếp. Cách làm như sau:

a. Tro bếp - b. Xi măng

+ Nhúng miếng khoai phần vết cắt vào tro bếp.

Nhúng miếng khoai tây vào tro bếp

+ Miếng khoai đã cắt phải được phủ kín lớp tro bếp.

Phủ kín vết cắt bằng tro bếp

+ Trong trường hợp nhúng bằng xi măng ta cùng nhúng tương tự như đối với tro bếp

+ Sau khi nhúng xi măng hoặc tro bếp xong tiến hành trồng ngay.

+ Đối với khoai tây cắt [bổ] miếng sẽ làm tăng hệ số nhân giống, giảm chi phí về giống.

+ Khi trồng gặp trời mưa hoặc độ ẩm của đất quá cao [đất bị ướt] sẽ bị thối.

+ Nhúng miếng khoai tây sao cho kín vết cắt bằng tro bếp, hoặc xi măng

Phủ kín vết cắt bằng xi măng

5.2. Phương pháp cắt dính

Để đảm bảo miếng khoai tây giống hạn chế nấm bệnh chúng tôi xin giới thiệu cách bổ khoai tây theo phương pháp cắt dính. Phương pháp cắt dính thực hiện theo các bước sau

* Bước 1:

- Dùng dao cắt phải sắc và mỏng, không được dùng dao có bản dày, để tránh làm dập nát tế bào ở chỗ cắt.

- Dao cắt được xử lý có thể bằng cồn công nghiệp hoặc lửa đèn cồn hay lửa ngọn nến, nước sôi 1000C hoặc nước xà phòng đun sôi 1000C [Xem phần 5.1]

- Sau mỗi lần cắt nhất thiết phải xử lý lại dao cắt để tránh lây nan bệnh từ củ bị bệnh sang củ sạch bệnh.

* Bước 2

- Cắt dọc củ theo chiều của mầm đỉnh với tiết diện miếng cắt phải là nhỏ nhất, để tránh gây thương tổn.

- Miếng cắt không rời hẳn ra mà dính lại khoảng  2 - 3mm.

- Cắt củ xong phải úp ngay hai miếng cắt lại với nhau

- Mỗi miếng cắt phải có ít nhất 2 mầm trở lên.

Miếng cắt dính nhau

* Bước 3

- Xếp vào khay đựng hoặc rổ, rỏ đê nơi thoáng mát. Không cần xử lý củ giống sau cắt với hoá chất [hình 3.1.25].

- Bảo quản trong điều kiện 18-200C. Thời gian để lành lại vết thương khoảng 5 - 7 ngày.

Xếp khoai vào hộp

* Bước 4: tách miếng củ giống

- Trước khi trồng 1-2 ngày tách miếng cắt ra để miếng cắt lành hoàn toàn.

5.3. Bảo quản củ giống mới cắt bổ

- Đối với phương pháp cắt [bổ] tách rời, sau khi cắt [bổ] xong tiến hành nhúng phần vết cắt vào xi măng hoặc tro bếp nhằm hạn chế sự xâm nhập của nấm bệnh và các vi sinh vật [VSV] tại - vết cắt.

- Do điều kiện chưa trồng được ngay thì cần xếp những miếng khoai tây giống đã nhúng xi măng hoặc tro bếp ở nơi thoáng mát, không nên để nơi ẩm ướt và có nhiệt độ cao dễ gây thối.

- Đối với phương pháp cắt dính thường tiến hành khi củ giống chưa nhú mầm.

- Cắt xong phải úp ngay hai miếng cắt lại với nhau. Rồi xếp những củ khoai tây mới cắt vào nơi thoáng mát, khô ráo tránh ánh sáng trực xạ chiếu vào.

- Dùng vải hoặc quần áo cũ bỏ đi nhúng nước cho ẩm phủ lên trên bề mặt. Chú ý không để ẩm quá sẽ làm thối khoai.

- Thời gian bảo quản có thể 3- 5 ngày khi vết cắt lành thành sẹo, củ mọc mầm thì mới đem trồng.

Nguồn: Giáo trình mô đun trồng khoai tây thương phẩm - nghề nhân giống và trồng khoai tây [Bộ NN&PTNT]

Video liên quan

Chủ Đề