Một số kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy văn ta cảnh lớp 5 Violet

Phòng giáo dục - đào tạo-------------------------sáng kiến kinh nghiệmTên đề tài:ứng dụng công nghệ thông tin trongdạy học tập đọc lớp 5Năm học 2015 - 20161/40PHẦN MỞ ĐẦU1. Lí do chọn đề tài.1.1. Cơ sở lí luận.Trong chương trình Tiểu học, môn Tiếng Việt đóng một vai trò vô cùngquan trọng. Nó là phương tiện chủ yếu để học sinh tiếp thu kiến thức của các mônhọc khác. Môn Tiếng Việt ở Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực ngôn ngữcho học sinh thể hiện ở bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết, giúp các em làm chủcông cụ ngôn ngữ để phục vụ cho việc học tập các môn học khác cũng như giaotiếp hàng ngày. Ngoài ra, môn Tiếng Việt còn góp phần hình thành và phát triển ởhọc sinh một nhân cách tốt đẹp, bồi dưỡng cho các em tình yêu Tiếng Việt và thóiquen gìn giữ sự trong sáng của tiếng mẹ đẻ.Môn Tiếng Việt được chia thành 7 phân môn: Học vần, Tập viết, Chính tả,Tập đọc, Luyện từ và câu, Tập làm văn, Kể chuyện. Mỗi một phân môn đều gópphần hình thành cho trẻ kĩ năng sử dụng ngôn ngữ một cách hiệu quả. Phân mônTập đọc đã đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong chương trình Tiếng Việt ởTiểu học vì nó đã hình thành nên một năng lực quan trọng nhất của học sinh Tiểuhọc: năng lực đọc [đọc đúng, đọc nhanh, đọc có ý thức, đọc diễn cảm], nhờ đó màhọc sinh có thể dễ dàng nắm rõ nội dung văn bản và đọc văn bản đúng, rõ ràng,rành mạch. Hơn hết, phân môn Tập đọc giáo dục lòng ham đọc sách, hình thànhthói quen làm việc với văn bản, với sách, khiến cho học sinh thích thú học, thấyrằng việc đọc có ích cho cả cuộc đời.1.2. Cơ sở thực tiễnNgày nay xã hội đang trên đà phát triển, CNTT đã được ứng dụng ở rất nhiềungành trong đó có ngành GD-ĐT. Việc ứng dụng CNTT vào dạy học ngoài việcgiúp chúng ta hội nhập hơn đối với thế giới còn đóng góp rất nhiều trong côngcuộc giảng dạy để đưa Giáo dục lên một tầm cao mới. Việc ứng dụng CNTT vàotrường học là việc làm cần thiết và đúng đắn. Trong giảng dạy, CNTT có tác dụng2/40mạnh mẽ, giúp cho việc dạy và học linh hoạt, sinh động. Nó còn giúp học sinhhứng thú học tập, tiếp thu bài tốt hơn.Có rất nhiều phân môn có thể sử dụng CNTT trong giảng dạy. Tuy nhiên tôichọn phân môn Tập đọc của Tiếng Việt lớp 5 bởi lẽ đó là phân môn chứa nhiềuhình ảnh, tư liệu trừu tượng, cần minh họa cho học sinh một cách cụ thể và rõ ràng.Xuất phát từ những lí do trên, tôi quyết định chọn “Ứng dụng CNTT trongdạy học Tập đọc lớp 5” làm đề tài nghiên cứu cho khóa luận tốt nghiệp của mình.2. Mục đích nghiên cứu Đưa ra nhận thức một cách đúng đắn, đầy đủ về phân môn Tập đọc lớp 5 Tìm hiểu về chức năng, cách thức sử dụng có hiệu quả các phần mềm hỗ trợdạy học, đặc biệt là phần mềm Microsoft Powerpoint.3. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu3.1. Đối tượng nghiên cứu- Phân môn Tập đọc và phương pháp dạy học Tập đọc ở Tiểu học. Cụ thể:- SGK Tiếng Việt 5 [ tập 1 + 2]- SGV Tiếng Việt 5 [ tập 1 + 2]- Các phần mềm hỗ trợ cho dạy học Tập đọc ở Tiểu học- Một số tài liệu và bài viết của học giả có liên quan đến vấn đền nghiên cứu.- Các thông tin liên quan có quan trên mạng internet.- Các GV và HS đang dạy và học theo chương trình hiện hành [đối tượng tiếnhành thực nghiệm].3.2. Phạm vi nghiên cứu- Nội dung chương trình, cấu trúc, dạng bài, kiểu bài của phân môn Tập đọc lớp5- Các phần mềm hỗ trợ cho việc dạy học Tập đọc ở Tiểu học [Chủ yếu nghiêncứu phần PowerPoint]3/405. Nhiệm vụ nghiên cứu- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn về việc ứng dụng CNTT trong dạy họcTập đọc lớp 5.- Nghiên cứu và ứng dụng các phần mềm CNTT phục vụ dạy học Tập đọc lớp5.- Thực nghiệm ứng dụng CNTT trong dạy học Tập đọc lớp 5.6. Phƣơng pháp nghiên cứu6.1. Phương pháp phân tích và xử lí tài liệuĐối với đề tài này, tôi đã đọc SGK, SGV Tiếng Việt lớp 5 tập 1, 2; những tàiliệu có liên quan đến vấn đề đổi mới phương pháp dạy học; hướng dẫn sử dụngcũng như ứng dụng của các phần mềm hỗ trợ dạy học và một số khóa luận tốtnghiệp của các sinh viên nghiên cứu đề tài tương tự để thu thập, ghi chép, bổ sungnhững thông tin cần thiết cho đề tài.Song song với việc đọc, tôi nghiên cứu kĩ nội dung chương trình, cấu trúc,các kiểu bài và dạng bài để nắm rõ toàn bộ nội dung chương trình nhằm phân loạivà khái quát thành hệ thống. Từ đó có hướng nghiên cứu cách khai thác và lựachọn sử dụng các phần mềm hỗ trợ dạy học một cách hợp lí, hiệu quả.6.2. Phương pháp thống kêThống kê từng bài của phân môn Tập đọc trong SGK lớp 5. Trên cơ sở đórút ra được những nhận xét khái quát về nội dung chương trình, mức độ nâng cao,các dạng bài tập của phân môn Tập đọc lớp 5 và đưa ra các biện pháp ứng dụngphần mềm vào việc dạy học.6.3.Phương pháp thực nghiệmTôi tiến hành soạn giáo án và trực tiếp giảng dạy tại trường Tiểu học, vớiviệc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực: bằng các ứng dụng CNTTtrong bài dạy của mình. Với cách làm như vậy, tôi nhận thấy những ưu điểm vàhạn chế cần khắc phục của các phần mềm hỗ trợ dạy học.4/406.4. Phương pháp quan sát, điều traTôi đã tiến hành làm phiếu điều tra tại trường Tiểu học với các cô giáo dàydặn kinh nghiệm trong giảng dạy . Qua việc trò chuyện, xin nhận xét, dạy thửnghiệm, lấy đánh giá từ giáo viên và học sinh từ đó rút ra được vướng mắc và tíchlũy được những kinh nghiệm khi sử dụng phần mềm hỗ trợ dạy học.Quan sát và điều tra giáo viên và học sinh để thấy được những thuận lợicũng như khó khăn khi ứng dụng CNTT trong dạy và học phân môn Tập đọc lớp 5.7. Thời gian nghiên cứuThời gian nghiên cứu: năm học 2015 – 2016. Bắt đầu từ tháng 9 năm 2015 và kếtthúc vào tháng 5 năm 2016.5/40PHẦN II: NỘI DUNGCHƢƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬNI. Cơ sở lí luận.1. Vị trí, nhiệm vụ của phân môn Tập đọc trong dạy học Tiếng Việt ở Tiểuhọc.1.1.Vị trí của phân môn Tập đọc trong dạy học Tiếng Việt ở Tiểu học.Đọc là một trong bốn dạng hoạt động ngôn ngữ nhằm chuyển dạng thức chữviết sang lời nói có âm thanh và thông hiểu nó, là quá trình chuyển trực tiếp từ hìnhthức chữ viết thành các đơn vị nghĩa không có âm thanh. Như vậy, đọc nhằm giảimột bộ mã gồm 2 bài: Từ chữ sang âm và từ âm sang nghĩa.Đọc giúp con người hiểu biết, tiếp thu được nền văn minh của loài người. Đọcgiúp con người bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm, giúp con người có thể tự học cả đời.Không biết đọc, con người không có điều kiện hưởng thụ sự giáo dục mà xã hộidành cho họ, không thể hình thành được một nhân cách toàn diện. Đặc biệt trongthời đại bùng nổ thông tin thì biết đọc ngày càng quan trọng, vì nó sẽ giúp người tasử dụng các nguồn thông tin, đọc chính là học, học nữa, học mãi.Vì những lí do trên, dạy học Tập đọc có một ý nghĩa rất to lớn ở Tiểu học.Đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi người đi học. Đầu tiên làtrẻ phải học đọc, sau đó trẻ phải đọc để học. Đọc giúp trẻ em chiếm lĩnh đượcmột ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập. Nó là công cụ để học tập cácmôn học khác, nó tạo ra sự hứng thú và động cơ học tập, nó tạo điều kiện để họcsinh có khả năng tự học và tinh thần học tập cả đời, nó là một khả năng khôngthể thiếu được của con người thời đại văn minh. Vậy dạy đọc sẽ giúp học sinhhiểu biết hơn, bồi dưỡng ở các em lòng yêu cái thiện và cái đẹp, dạy cho các embiết suy nghĩ một cách logic cũng như biết tư duy có hình ảnh.6/401.2. Nhiệm vụ của phân môn Tập đọc ở Tiểu họcNhiệm vụ thiết yếu của phân môn Tập đọc đó là hình thành và phát triểnnăng lực đọc cho học sinhNhiệm vụ quan trọng nhất của phân môn Tập đọc đó là hình thànhnăng lực đọc cho học sinhNăng lực đọc được tạo thành từ bốn kĩ năng cũng là bốn yêu cầu về chấtlượng của “đọc”: đọc đúng, đọc nhanh, [đọc lưu loát, trôi chảy], đọc có ý thức[thông hiểu được nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu] và đọcdiễn cảm. Bốn kĩ năng này được hình thành từ hai hình thức đọc: đọc thànhtiếng và đọc thầm. Chúng được rèn luyện đồng thời và hỗ trợ lẫn nhau. Sự hoànthiện một trong những kĩ năng này sẽ có tác động tích cực đến những kĩ năngkhác. Vì vậy, không được xem nhẹ yếu tố nào.Nhiệm vụ thứ hai của dạy đọc là giáo dục lòng ham đọc sách, hìnhthành phƣơng pháp và thói quen làm việc với văn bản, làm việc với sáchcủa học sinh.Thông qua việc học, phải làm cho học sinh thích thú với việc đọc và thấyđược khả năng đọc là có lợi ích cho các em trong cả cuộc đời, thấy được đó làmột trong những con đường đặc biệt để tạo cho mình một cuộc sống trí tuệ đầyđủ và phát triển.Những nhiệm vụ khácVì việc đọc không thể tách rời khỏi những nội dung được đọc nên bêncạnh nhiệm vụ rèn kĩ năng đọc, giáo dục lòng yêu sách, phân môn Tập đọc còncó nhiệm vụ:- Làm giàu kiến thức về ngôn ngữ, đời sống và kiến thức văn học cho họcsinh;- Phát triển ngôn ngữ và tư duy cho học sinh;- Giáo dục tư tưởng, đạo đức, tình cảm, thị hiếu thẩm mĩ cho học sinh.7/402. Quan niệm về CNTT và các phần mềm CNTT hỗ trợ dạy học phổ biến.2.1. Quan niệm về CNTTCNTT là thuật ngữ dùng để chỉ các ngành khoa học và công nghệ liên quan đếnthông tin và các quá trình xử lí thông tin. Theo quan niệm này thì công nghệ thôngtin là một hệ thống các phương pháp khoa học, công nghệ, phương tiện, công cụ,chủ yếu là máy tính, mạng truyền thông và hệ thống các kho dữ liệu nhằm tổ chức,lưu trữ, truyền dẫn và khai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn thông tin trong mọilĩnh vực hoạt động kinh tế, xã hội, văn hóa…của con người.Thuật ngữ “Công nghệ thông tin”[Information Technology] được hiểu cácứng dụng liên quan đến máy vi tính được phân loại dựa trên phương thức chúngđược sử dụng trong lớp học chứ không dựa trên nguyên lí hoạt động của chúng.2.2. Các phần mềm hỗ trợ dạy học phổ biến thông dụng để ứng dụng vào dạyhọc Tiếng Việt ở Tiểu học Phần mềm Microsoft Word Phần mềm Microsoft Powerpoint Phần mềm Violet Phần mềm Movie Maker Phần mềm EXE2.2.1. Phần mềm Microsoft Word [hoặc Word]Microsoft Word, còn được biết đến với tên khác là Winword, là một côngcụ soạn thảo văn bản khá phổ biến hiện nay của công ty phần mềm nổi tiếngMicrosoft. Nó cho phép người dùng làm việc với văn bản thô [text], các hiệu ứngnhư phông chữ, màu sắc, cùng với hình ảnh đồ họa [graphics] và nhiều hiệu ứng đaphương tiện khác [multimedia] như âm thanh, video khiến cho việc soạn thảo vănbản được thuận tiện hơn. Ngoài ra cũng có các công cụ tìm kiếm chính tả, ngữpháp của nhiều ngôn ngữ khác nhau để hỗ trợ người sử dụng. Các phiên bản của8/40Word thường lưu tên tệp tin với đuôi là .doc hay .docx đối với Word 2007. Hầuhết các phiên bản của Word đều có thể mở được các tập tin văn bản thô [.txt] vàcũng có thể làm việc với các định dạng khác, chảng hạn xử lý siêu văn bản [.html],thiết kế trang web.2.2.2. Phần mềm Microsoft PowerpointMicrosoft Powerpoint [gọi tắt là Powerpoint] là một ứng dụng trình diễndo hãng Microsoft phát triển. Powerpoint là một trong năm chương trình tiện íchnằm trong bộ Microsoft Office. Nó có thể cài đặt và sử dụng được trên cả máy tínhdùng hệ điều hành Windows lẫn Mac OS X. Bản dùng cho hệ điều hành Windowscòn có thể dùng cho cả các máy tính với hệ điều hành Linux nhờ lớp tương thíchWine.Nói cách khác, Powerpoint chính là một phần mềm trình chiếu dễ sử dụng,đầy hiệu quả. Trình chiếu là phương tiện để truyền đạt thông tin. Một trình chiếutốt có thể thực sự thuyết phục, khích lệ, gây cảm hứng và giáo dục được khán thínhgiả. Powerpoint cung cấp cho bạn những công cụ để tạo các trình chiếu cũng nhưđể nâng cao và phổ biến tới công chúng, nhằm phục vụ cho những muc tiêu truyềnđạt thông tin của mình.2.2.3. Phần mềm EXEPhần mềm EXE [Elearning XHTML Editor] là phần mềm giúp đỡ giáoviên tạo ra các nội dung bài giảng, câu hỏi trắc nghiệm với nhiều định dạng khácnhau, xuất ra các trang Web độc lập hay theo các chuẩn Elearning. Chương trìnhEXE là một dự án mã nguồn mở, được tài trợ bởi chính phủ New Zealand. Một sốtrường đại học và một cộng đồng người dùng toàn cầu.Đặc điểm vượt trội của chương trình là nội dung bài dạy có thể đưa trực tiếplên mạng để học sinh tự kiểm tra kiến thức không cần có sự can thiệp của giáo viên[dưới hình thức trắc nghiệm khách quan, điền khuyết, đúng/sai, hỏi và trả lời, kể cảgiáo án đã soạn của giáo viên]. Bài dạy có thể kèm theo hình ảnh [jpg], phim [swf,9/40flv], âm thanh [mp3, wma], liên kết với website khác lúc online để minh họa chonội dung bài dạy.Học sinh, giáo viên có thể thao tác trực tiếp với bài dạy trên mạng hoặc tảicác bài dạy, tư liệu kèm theo để học tại nhà trên máy tính. Điều đó đòi hỏi phải cócơ sở vật chất đảm bảo, giáo viên phải có trình độ Ngoại ngữ và Tin học nhất định.Giao diện của phần mềm còn hơi khó sử dụngNhư đã nói ở trên, đối với phân môn Tập đọc, Ứng dụng CNTT trong dạyhọc sẽ đem lại cho học sinh cảm giác mới mẻ, hứng thú trong quá trình học tập,tiếp thu kiến thức. Khi giải thích từ ngữ giáo viên có thể dùng hình ảnh hoặc cácclip minh họa để học sinh có thể nắm rõ nghĩa của từ, dễ dàng nắm được nội dungý nghĩa của bài đọc. Khi phân tích cách đọc thơ hay cách đọc câu khó trong vănbản truyện, giáo viên có thể tạo hiệu ứng ở dấu gạch ngắt giọng hay đổi màu chữ ởnơi cần nhấn giọng.2.2.4. Phần mềm Window Movie MakerWindow Movie Maker là một chương trình biên tập phim, nhạc, hình ảnhcó sẵn trong Window Vista giúp mọi người biên tập và sử dụng phim, nhạc mộtcách dễ dàng. Ưu điểm nổi trội nhất của phần mềm là linh hoạt trong xuất filevideo với nhiều định dạng, khá nhẹ nhàng với máy tính. Chương trình WindowMovie Maker hỗ trợ rất nhiều thao tác như: Chia nhỏ bộ phim, đoạn nhạc Cắt bỏ một phần của đoạn nhạc đoạn phim Nối các đoạn phim với nhau Tách phần âm thanh của đoạn phim Ghép các hình ảnh thành đoạn phim Chèn âm thanh, sửa âm thanh, chèn lời thuyết minh10/402.2.5. Các phần mềm thay đổi định dạng tệp âm thanh, video.Phần mềm đổi đuôi [âm thanh, video] là những phần mềm giúp định dạng lạimột đoạn phim hay một đoạn ca nhạc tương thích với hệ điều hành và các chươngtrình xem phim, nghe nhạc trên máy tính. Ví dụ: Khi muốn chèn một đoạn Videoclip vào Movie Maker để thực hiện cắt video, tuy nhiên các Video clip trên Internetthường định dạng ở đuôi .FLV, .mp4, .AVI…. nhưng Window Movie Maker chỉnhận đuôi .WMV nên buộc người thực hiện phải đổi đuôi tương thích. Có rất nhiềuphần mềm ứng dụng cao như Total Video Converter, WebM Converter, FormatFactory 2.60 … đó là các phần mềm đổi đuôi đa năng. Ngoài ra còn có các phầnmềm chuyển định dạng cố định Free WebM to AVI Converter, FLV to MP3 FreeConverter … Các phần mềm này đều có thể tải dễ dàng về máy từ nguồn Internetvà hướng dẫn sử dụng.Mỗi phần mềm đều có một thế mạnh riêng, để việc ứng dụng CNTTvào giảng dạy có hiệu quả, giáo viên cần phải xác định mục đích bài dạy rõ ràng đểchọn các phần mềm thích hợp cho bài giảng. Ngoài ra, giáo viên cũng có thể tichhợp các phần mềm với nhau để bài giảng thêm phong phú, đạt hiệu quả cao. Trongphạm vi đề tài “Ứng dụng Công nghệ thông tin trong dạy học Tập đọc lớp 5”, tôixin phép tìm hiểu sâu về việc ứng dụng phần mềm Microsoft PowerPoint 2010 đểthiết kế bài giảng điện tử.3. Tầm quan trọng của CNTT trong dạy học Tiếng Việt nói chung và phânmôn Tập đọc nói riêngNgày nay, việc sử dụng máy vi tính, phương tiện truyền thông và internettrong dạy ngày càng phổ biến rộng rãi và phát triển nhanh chóng. CNTT giúp chongười giáo viên có thêm thời gian và điều kiện để chăm lo những công việc đòi hỏichất lượng trí tuệ cao hơn dạy học theo phương pháp truyền thống.Ứng dụng CNTT trong dạy học sẽ giúp người giáo viên dễ dàng có đượcnhững kiến thức cần thiết để phục vụ cho bài giảng, mở rộng vốn kiến thức cho11/40học sinh, thuận lợi trong việc truyền tải tri thức đến với học sinh một cách dễ dàng,gây hứng thú cho học sinh mỗi giờ lên lớp.Đối với phân môn Tiếng Việt, CNTT đã thực sự cải tiến được phương phápdạy học, nâng cao chất lượng lĩnh hội tri thức của người học. Đối với phân môn Kểchuyện, Ứng dụng CNTT thích hợp đặc biệt với dạng bài Nghe - kể. Những hìnhảnh minh họa cho truyện được tạo hiệu ứng theo nội dung câu chuyện sẽ cuốn hútcác em vào bài học, khiến các em say mê và chăm chú hơn vào bài giảng của giáoviên. Từ đó sẽ ghi nhớ nhanh hơn nội dung câu chuyện và kể lại một cách dễ dàng.Với phân môn Tập làm văn, Chính tả, Tập viết, giáo viên có thể sử dụng máy chiếuvật thể để trình chiếu bài viết của học sinh và trực tiếp sửa lỗi, học sinh có thể nhìnthấy bài làm của bạn mình và nhận xét, sửa lỗi. Từ đó các em sẽ rút ra kinh nghiệmtrong quá trình làm bài. Đối với phân môn Luyện từ và câu, Học vần, giáo viên cóthể tạo các hình ảnh động, hình ảnh phục vụ cho dạng bài mở rộng vốn từ, hay tổchức các trò chơi trên Violet sẽ giúp các em hứng thú hơn trong giờ học và giúpcác em tiếp nhận cũng như củng cố tri thức một cách dễ dàng.Đối với phân môn Tập đọc, Ứng dụng CNTT trong dạy học sẽ đem lại chohọc sinh cảm giác mới mẻ, hứng thú trong quá trình học tập, tiếp thu kiến thức.Khi giải thích từ ngữ giáo viên có thể dùng hình ảnh hoặc các clip minh họa để họcsinh có thể nắm rõ nghĩa của từ, dễ dàng nắm được nội dung ý nghĩa của bài đọc.Khi phân tích cách đọc thơ hay cách đọc câu khó trong văn bản truyện, giáo viêncó thể tạo hiệu ứng ở dấu gạch ngắt giọng hay đổi màu chữ ở nơi cần nhấn giọng.12/40CHƢƠNG II: THỰC TRẠNG CỦA VIỆC ỨNG DỤNG CNTTTRONG DẠY HỌC TẬP ĐỌC LỚP 51. Đặc điểm chung của trƣờng- Trường Tiểu học có hơn 1800 học sinh được chia thành 35 lớp.- Trường có đầy đủ phòng học, phòng chức năng, nhà thể chất, phòng đồ dùngdạy học có nhiều thiết bị hiện đại như máy tính, máy projeter, máy soi,… .- Các lớp được trang bị đồ dùng tương đối đồng bộ như thẻ phương án, thẻ trắcnghiệm, sách giáo viên, sách giáo khoa, sách tham khảo, tài liệu hướng dẫn, dùngcho học sinh và giáo viên, tranh ảnh… tạo điều kiện thuận lợi cho việc dạy và họccủa giáo viên và học sinh.- Khối lớp 5 có 250 học sinh được chia thành 5 lớp.2. Thực trạng của học sinh trong quá trình học khi ứng dụng CNTT trong dạyhọc Tập đọc lớp 5Tập đọc được xem là một môn học hấp dẫn đối với học sinh Tiểu học. Cácbài Tập đọc thuộc các chủ điểm rất lí thú, cung cấp cho học sinh nhiều kiến thứcmới lạ và bổ ích, điều này khơi gợi lòng yêu thích và say mê đối với môn học. Ởtiết Tập đọc, các em sẽ được học cách đọc một văn bản sao cho đúng, sao cho hayvà được tìm hiểu nội dung ý nghĩa của bài. Ứng dụng CNTT đã giúp ích rất nhiềutrong việc cung cấp những tư liệu để học sinh có thể thấu hiểu và nắm rõ nội dungbài đọc, qua đó các em có thể đọc thật chính xác về cách ngắt nghỉ cũng như biểulộ chính xác giọng đọc của bài.Tuy nhiên, một số văn bản còn có những từ ngữ khó để cụ thể hóa bằng hìnhảnh minh họa cho học sinh. Các em chưa hiểu rõ nội dung của câu, đoạn nên ngắtnghỉ còn chưa chính xác. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có kinh nghiệm sốngcũng như kiến thức chuyên môn vững vàng để có thể giúp học sinh hiểu được rõ13/40nội dung ý nghĩa bài đọc để ngắt nghỉ cho đúng và thể hiện đúng giọng đọc củabài.3. Những thuận lợi và khó khăn của giáo viên khi ứng dụng CNTT trong dạyhọc Tập đọc lớp 53.1. Thuận lợiCông nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương phápvà hình thức dạy học. Những phương pháp dạy học theo cách tiếp cận kiến tạo,phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề càng cóđiều kiện để ứng dụng rộng rãi. Các hình thức dạy học như dạy học đồng loạt, dạyhọc theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trường CNTT vàtruyền thống. Việc ứng dụng CNTT trong dạy học đem lại rất nhiều thuận lợi đốivới giáo viên trong công tác giảng dạy. Nhưng bên cạnh đó, dạy học sử dụng phầnmềm hỗ trợ dạy học cũng mang lại không ít những khó khăn và thách thức đòi hỏingười giáo viên phải luôn trau dồi kĩ năng tin học cũng như bản lĩnh sư phạm củamình.Hiện nay, việc Ứng dụng CNTT trong dạy học ở các trường Tiểu học đanglà vấn đề được quan tâm hàng đầu. Hầu hết các trường đều được trang bị máy vitính, phòng học CNTT, lắp đặt Internet, máy chiếu đa năng, máy chiếu vật thể, …Ngoài ra, nhiều trường đã trang bị những thiết bị dạy học hiện đại và thông minhhơn: bảng điện tử, bảng tương tác thông minh…. Bên cạnh đó, Ban giám hiệu nhàtrường tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp học ngoại khóa nâng caochuyên môn phần mềm tin học; Phần mềm Powerpoint, phần mềm Photoshop,…Đó là một trong những thuận lợi rất lớn đối với việc Ứng dụng CNTT trong côngtác giảng dạy của mình.Ngày nay, với sự phát triển mạnh của mạng thông tin, truyền thông trêninternet đã tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên chủ động khai thác, tìm kiếm14/40nguồn tài nguyên phong phú cho việc lựa chọn những hình ảnh, âm thanh, phimsống động…để xây dựng giáo án điện tử.CNTT đã hỗ trợ giáo viên rất nhiều trong việc giảng dạy: trong một khoảngthời gian nhất định, lượng kiến thức được cung cấp nhiều hơn, được thể hiện mộtcách trực quan, sinh động hơn đem lại hiệu quả cao trong việc tiếp thu kiến thứccủa học sinh và tiết kiệm được thời gian. Đặc biệt, những tư liệu đó còn được sửdụng nhiều lần và có thể nhân rộng. Người giáo viên cũng có thể tiết kiệm đượcnhiều thời gian trong việc chuẩn bị các đồ dùng dạy học. Đối với phân môn Tậpđọc, để đọc thật hiệu quả một tác phẩm, học sinh cần nắm rõ nghĩa của từ, câu,đoạn. Chính vì vậy, người giáo viên cần tích cực trau dồi thông tin, kĩ năng sửdụng CNTT để chọn lọc, giúp học sinh tìm tòi ra những kiến thức mới một cách cụthể, sinh động.3.2. Khó khănTuy nhiên, việc Ứng dụng CNTT trong dạy học và sử dụng phần mềm hỗ trợdạy học đem lại một số khó khăn với không ít giáo viên:Kiến thức, kỹ năng về CNTT ở một số giáo viên vẫn còn hạn chế, chưa đủvượt ngưỡng để đam mê và sáng tạo, thậm chí còn né tránh. Mặt khác, phươngpháp dạy học cũ vẫn còn như một lối mòn khó thay đổi, lối áp đặt chưa thể xóađược hoàn toàn trong thời gian tới. Việc dạy học tương tác giữa người – máy, dạytheo nhóm, dạy phương pháp tư duy sáng tạo cho học sinh cũng như dạy học sinhcách biết, cách làm, cách chung sống và cách tự khẳng định mình vẫn còn mới mẻđối với một số giáo viên. Điều đó làm cho CNTT, dù đã được đưa vào quá trìnhdạy học, vẫn chưa thể phát huy tính trọn vẹn tích cực và tính hiệu quả của nó.Ứng dụng CNTT mang lại rất nhiều thuận lợi cho việc dạy học nhưng côngcụ hiện đại này không thể hỗ trợ người giáo viên hoàn toàn trong bài giảng của họ.Nếu không hiểu một cách chính xác công dụng của các phần mềm để áp dụng thì15/40có thể sẽ dẫn đến việc ứng dụng CNTT không đúng lúc, đúng chỗ dẫn đến phản tácdụng.Chính vì vậy, thiết kế một bài giảng điện tử không chỉ đơn thuần là lồngghép CNTT vào trong bài giảng đó. Khi sử dụng phần mềm hỗ trợ dạy học nào đó,người giáo viên không những cần nắm rõ cách sử dụng mà còn cần hiểu rõ về tínhnăng của nó, vận dụng kiến thức chuyên môn của mình để biết được phần kiếnthức đó ứng dụng với phần mềm hỗ trợ nào thì phù hợp và đạt hiệu quả cao.16/40CHƢƠNG III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM KHAI THÁC VÀ ỨNGDỤNG CNTT TRONG DẠY HỌC TIẾNG VIỆT Ở TIỂU HỌC1 Biện pháp 1: Sử dụng tranh, ảnh minh họa trong dạy học Tập đọc lóp 5.1.1. Định nghĩa tranh, ảnh.Tranh và ảnh đều được con người cảm nhận bằng thị giác, chúng ta thấyđược thông tin rồi sau đó chuyển về não để cảm nhận một cách chân thực nhất. Từđó đưa ra những phản xạ, cảm nhận về tranh, ảnh mà ta vừa thu nhận.Tranh là những tác phẩm hội họa phản ánh hiện thực bằng đường nét và màusắc, nghĩa là hiện thực được đưa vào trong tranh bằng sự sáng tạo của tác giả, tácphẩm mang dấu ấn riêng của tác giả.Ảnh là sự chụp lại hiện thực thông qua khí cụ quang học [máy ảnh,camera…] phản ánh đúng hiện thực, không có sự sáng tạo của tác giả.So sánh hình ảnh thu được giữa tranh và ảnh:ẢnhTranh1.2. Tác dụng của việc sử dụng tranh, ảnh trong dạy học Tập đọc lớp 5.Tranh, ảnh đóng vai trò quan trọng bậc nhấc trong các phương tiện dạy học.Bởi lẽ tranh, ảnh mang lại cái nhìn trực quan và cụ thể nhất đến với học sinh. Họcsinh dễ tiếp thu trong quá trình nhận thức, hỗ trợ việc cung cấp kiến thức, giảmtính trừu tượng của kiến thức. Tranh, ảnh cũng có khả năng cung cấp thông tin một17/40cách đầy đủ hơn khi SGK chưa trình bày đến nó. Tranh, ảnh có tác dụng minh họacho các khái niệm, quá trình. Nó hỗ trợ và phát huy mọi giác quan của người học,khiến tăng độ tin cậy và khắc sâu kiến thức. Và cuối cùng, tranh, ảnh góp phầnkhông nhỏ trong việc cải tiến phương pháp dạy học của giáo viên và thay đổi hìnhthức học của học sinh theo hướng tích cực.1.3. Vận dụng tranh, ảnh vào các bài Tập đọc lớp 5Trong hệ thống SGK Tiếng Việt lớp 5 chủ yếu là các tranh minh họa, còn lạimột số ít là các ảnh chụp giới thiệu quang cảnh [Tập đọc Trồng rừng ngập mặn Tiếng Việt 5 tập 1, trang 128; Tập đọc Kì diệu rừng xanh – Tiếng Việt 5 tập 1trang 75], ảnh chụp tác phẩm nổi tiếng [Tập đọc Tranh làng Hồ - Tiếng Việt 5 tập2, trang 88; Tập đọc Tà áo dài Việt Nam – Tiếng Việt 5 tập 2, trang 122]. Để giớithiệu bài Tập đọc, tôi sử dụng hệ thống tranh, ảnh trong SGK. Tuy nhiên để mởrộng kiến thức cho học sinh, để khai thác các từ ngữ trong bài Tập đọc, sử dụngảnh sẽ giúp các em tiếp cận thông tin một cách cụ thể và rõ ràng hơn. Sử dụngtranh ảnh trưng bày theo cách truyền thống sẽ khó bảo quản, tốn kém và cồngkềnh. Việc ứng dụng CNTT, trình chiếu các hình ảnh trên slide đã giúp tôi sưu tầmđược nhiều hình ảnh đẹp, sinh động, hấp dẫn mà lại dễ dàng lưu trữ, bảo quản. Sử dụng tranh, ảnh trong hoạt động Luyện đọcTrong hoạt động Luyện đọc, sau khi yêu cầu học sinh đọc phần Chú thích,tôiminh họa các chú thích để học sinh hiểu rõ hơn về những sự vật ở trong bài. Tôithường chọn những từ ngữ khó hiểu, cần trực quan hóa đối với học sinh. Ví dụnhư trong bài tập đọc Hạt gạo làng ta [SGK Tiếng Việt 5 tập 1, trang 139], sau khigiải thích cho học sinh rằng: hào giao thông là đường đào sâu dưới đất để đi lạiđược an toàn trong chiến đấu, tôi cho học sinh quan sát tranh ảnh hào giao thôngđể học sinh dễ hình dung:18/40Hào giao thông trong kháng chiếnHay như trong bài Tập đọc Kì diệu rừng xanh [SGK Tiếng Việt 5 tập 1,trang 75], tôi đưa hình ảnh con vượn bạc má, con mang và giải thích cho học sinhbởi vì đây là những con thú quý hiếm:Con vượn bạc máCon mang Sử dụng tranh, ảnh trong hoạt động Tìm hiểu bài.Ngoài những từ ngữ được giải thích ở phần Chú thích, ở phần Tìm hiểu bài,tôi cũng làm rõ các chi tiết, hình ảnh “đắt” trong bài Tập đọc, để làm nội bật lên19/40giá trị nội dung, nghệ thuật của bài đọc. Ví dụ, khi dạy bài Tập đọc Sắc màu emyêu [SGK Tiếng Việt 5 tập 1, trang 10], tôi sử dụng tranh, ảnh minh họa để làm rõhơn các sự vật mang màu sắc được nói đến trong tác phẩm. Trong đoạn thơ thứhai của bài:Em yêu màu vàng;Lúa đồng chín rộ,Hoa cúc mùa thu,Nắng trời rực rỡTôi cho học sinh quan sát tranh, để làm rõ hơn các chi tiết được nhắc đếntrong đoạn thơ:Sau khi chiếu Slide ảnh minh họa cho các chi tiết trong đoạn thơ, tôi yêucầu học sinh nhận xét về màu sắc của các sự vật, đó là một màu vàng dịu dàng, nhẹnhàng vẻ đẹp đó là vẻ đẹp làng quê Việt Nam…. Qua đó giúp học sinh hiểu đượcnội dung, ý nghĩa của bài thơ : Tình cảm của bạn nhỏ với những sắc màu, những sựvật và con người xung quanh, qua đó thể hiện tình yêu của tác giả với quê hươngđất nước.20/402. Biện pháp 2: Tích hợp video, băng hình, băng ghi âm trong dạy học Tậpđọc lớp 5.2.1. Định nghĩa và tác dụng của việc tích hợp video, băng hình trong dạy họcTập đọc lớp 5.Video, băng hình là công cụ ghi hình đồng thời với ghi âm [băng ghi âm]trên băng để phát lại.Video, băng hình được sắp xếp vào nhóm các công cụ giải trí hàng đầu củacon người, nó mang lại nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau cho con người từ vui,buồn, háo hức đến thất vọng. Không chỉ làm nhiệm vụ công cụ giải trí, video, bănghình được đưa vào trong dạy học nói chung và dạy học Tập đọc lớp 5 nói riêng đãtrở thành một phương tiện hữu dụng. Kết hợp với các thiết bị dạy học hiện đại, cácphần mềm PowerPoint, phần mềm hỗ trợ dạy học nhằm cung cấp kiến thức hiệuquả nhất đến với học sinh. Giáo viên có thể sử dụng các đoạn video, băng hình đểkhơi gợi lên cảm xúc của học sinh trong các bài Tập đọc, minh họa cụ thể, sâu sắcvà sinh động kiến thức cho học sinh, góp phần tạo nên thành công của bài giảng.Sử dụng video băng hình cũng tạo nên hứng thú, góp phần làm cho tiết học nhẹnhàng hơn.2.2. Sử dụng các video, băng hình trong dạy học Tập đọc lớp 5.Video sử dụng trong dạy học Tập đọc cần phải chắt lọc kĩ càng sao cho sátvới nội dung của bài học nhất. Trong một bài học không nên dùng đến quá nhiềuvideo bởi như vậy sẽ gây mất thời gian của tiết học, lấn sang các phần chính củabài mà kết quả thu được sẽ không cao học sinh sẽ không thể nào nhớ hết được vàcũng không có khả năng nhận biết được video, băng hình nào là quan trọng nhất đểtập trung sự chú ý vào. Tiết học vì thế sẽ trở nên nặng nề, học sinh khó nắm bắtdẫn đến mất tập trung, sao nhãng. Chính vì vậy, khi sử dụng phương tiện hiện đạinày cần chú ý sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, đúng mục tiêu của bài học.21/40Video và băng hình thường được đưa vào phần Tìm hiểu bài. Những đoạnvideo đưa vào bài học cần ngắn gọn, nội dung rõ ràng để qua đó học sinh hiểuđược giá trị của bài, tâm tư, tình cảm của tác giả.Ví dụ, khi dạy bài Tập đọc Ê-mi-li, con… [SGK Tiếng Việt 5 tập 1, trang49], để trả lời cho câu hỏi: “Vì sao chú Mo-ri-xơn lên án cuộc chiến tranh xâmlược của chính quyền Mĩ?”, tôi cho học sinh xem đoạn video, băng hình ngắn ghilại những tội ác mà Mĩ gây ra cho Việt Nam để các em hiểu được sự hung bạo củachiến tranh để dựa vào đó trả lời câu hỏi của bài học. Ngoài ra đoạn video cũnggiúp các em có thái độ phê phán chiến tranh, thêm yêu hòa bình.Hay như ở bài Tập đọc Trồng rừng ngập mặn [SGK Tiếng Việt 5 tập 1,trang 129], tôi cho học sinh theo dõi clip về thiên tai xảy xa và những tác hại củanó khi rừng ngập mặn bị phá hủy, bị mất đi. Từ đó các em sẽ nêu lên được tácdụng của rừng ngập mặn, đồng thời giáo dục được ý thức bảo vệ môi trường chohọc sinh.22/403. Biện pháp 3: Sử dụng các hiệu ứng trong Microsoft PowerPoint 2010 trongdạy học Tập đọc lớp 5.3.1. Hiệu ứng trong powerpointHiệu ứng là sự biến đổi của một hệ nào đó trước tác động của một tác nhânnhất định. Nếu ví bài giảng điện tử là một cơ thể sống thì các hiệu ứng chính làlinh hồn của cơ thể đó, giống như công việc của người họa sĩ, cùng với bút màu,cây cọ nhưng mỗi người lại ra đời cho mình một tác phẩm riêng thể hiện một tâmhồn riêng Hiệu ứng trong bài giảng điện tử cũng như vậy, nó thể hiện phong cáchsự khoa học, hiệu quả của người giáo viên. Để tạo những hiệu ứng thông thườngthì rất đơn giản nhưng muốn tạo ra những hiệu ứng hấp dẫn thì đòi hỏi phải có sựsáng tạo, óc thẩm mĩ và cả sự kiên trì.3.2. Tác dụng của các hiệu ứng trong Powerpoint trong dạy học Tập đọc lớp 5 Một bài giảng điện tử không thể gọi là hoàn chỉnh nếu thiếu đi hệ thống hiệuứng. Ngoài nội dung hay, bài giảng sẽ trở nên hấp dẫn người học hơn nếu biết cáchtạo các trò chơi học tập. Powerpoint sẽ giúp giáo viên tạo ra các trò chơi hay, hấpdẫn, dựa trên sự sáng tạo của giáo viên.Ví dụ khi dạy bài Thuần phục sư tử [ SGK Tiếng Việt 5, trang 117] ở phầncủng cố, tôi cho học sinh chơi một trò chơi trắc nghiệm.23/40 Các hiệu ứng trên các slide trình chiếu sẽ gây hứng thú cho học sinh tronggiờ học Các hiệu ứng sẽ làm giảm số lượng slide trong khi thiết kế mà vẫn bảo đảmđầy đủ nội dung cần thể hiện. Xác lập trình tự xuất hiện để phù hợp với nội dung bài giảng. Nhấn mạnh vào những điểm quan trọng trong bài giảng.- Khi dạy 1 tiết Tập đọc kết hợp CNTT tôi soạn giáo án như sau:Bài: Tập đọc “Phong cảnh đền Hùng”KẾ HOẠCH DẠY HỌCBài: PHONG CẢNH ĐỀN HÙNGI. Mục tiêu- Biết đọc diễn cảm bài văn với thái độ tự hào, ca ngợi.- Hiểu ý chính của bài: Ca ngợi vẻ đẹp tráng lệ của đền Hùng và vùng đất Tổ,đồng thời bày tỏ niềm thành kính thiêng liêng của mỗi con người đối với tổtiên.* LGBVMT: Giáo dục giúp học sinh cảm nhận đƣợc vẻ đẹp của phongcảnh Đền Hùng, tự hào về cội nguồn chúng ta, ý thức cội nguồn.II. Đồ dùng dạy học- Bảng phụ- Tranh minh họa bài đọc trong SGK, tranh ảnh về đền Hùng [nếu có].III. Các hoạt động dạy họcTiến trìnhHoạt động của giáo viên1. Ổn địnhtổ chức vàkiểm trabài cũ- Gọi 2HS lên bảng kiểm tra bài Hộpthư mậtHS1: Đọc đoạn 1, 2 và trả lời: Quanhững vật có hình chữ V, ngƣời liênlạc muốn nhắn gửi chú Hai Longđiều gì?HS2: Đọc phần còn lại và nêu nộidung chính của bài.24/40Hoạt động của học sinh+ Người liên lạc muốnnhắn gửi tình yêu tổ quốccủa mình và lời chào chiếnthắng.+ Ca ngợi chú Hai Longvà những chiến sĩ tình báohoạt động trong lòng địchđã dũng cảm mưu trí giữvững đường dây liên lạc,góp phần xuất sắc vào sựnghiệp bảo vệ tổ quốc.- GV nhận xét, ghi điểm.2. Bài mớiHĐ1: Giớithiệu bàiHĐ2:Hướng dẫnluyện đọcvà tìm hiểubài- Tuần này, chúng ta sẽ bước vào một + Uống nước nhớ nguồn.chủ điểm mới, chủ điểm Nhớ nguồn,em có biết một câu tục ngữ nào tươngứng với chủ điểm này không?+ Nhắc nhở chúng ta nhớH: Câu tục ngữ này có ý nghĩa gì?về tổ tiên, cội nguồn.- Chủ điểm Nhớ nguồn với các bài họcsẽ cung cấp cho các em những truyềnthống quý báu của dân tộc, của cáchmạng và nhắc nhở chúng ta luôn ghinhớ về cội nguồn. Bài tập đọc Phongcảnh đền Hùng hôm nay sẽ đưa chúngta lên thăm vùng đất Tổ.a] Hướng dẫn luyện đọc- Gọi 1HS đọc toàn bài.- Gọi 1HS đọc phần chú thích trongSGK.H: Bài này đƣợc chia làm mấy đoạn?- GV chia đoạn:Đoạn 1: Đền Thượng... chính giữa.Đoạn 2: Lăng của các vua Hùng... đồngbằng xanh mát.Đoạn 3: Trước đền Thượng... rửa mặt,soi gương.- Gọi 3HS đọc nối tiếp lần 1.- Yêu cầu HS phát hiện một số từ khóphát âm trong mỗi đoạn.- Cho HS luyện đọc từ: uy nghiêm,sừng sững.- Treo bảng phụ, hướng dẫn HS cáchngắt nhịp các câu dài sau:+ Trong đền, dòng chữ vàng Nam quốc25/40- HS đọc.- HS trả lời.- 3HS đọc nối tiếp.- HS trả lời.- HS luyện đọc câu dài.

Video liên quan

Chủ Đề